Қостанай облысы әкімдігі мәдениет басқармасының "Торғайдың Жангелдин мұражайлар кешені" коммуналдық мемлекеттік мекемесі
0

 

q

Қазақ халқының қонақ күту дәстүрінде қонақ пен үй иесінің арасындағы сыйластық өте маңызды рөл атқарады

Арнайы шақырылған қонақтар «қуыс үйге құр кірме» деп, лайықты сый-сияпат алып келеді. Бұл – қонақтың үй иесіне деген құрметін көрсетеді. Қазақта қонақтың барған жеріне сыйлық ала баруы ежелден қалыптасқан салт. Қонаққа келген адам үй иесінің қадірлі дастарқанында болып, қонақтың атқаратын міндетіне сәйкес сый-сыбаға алады, ал үй иесі оған сый-сияпат жасап, құрмет көрсетеді. «Қуыс үйден құр шықпау» қазақтың меймандостық қасиетінің көрінісі саналады. Қонақжайлылық – қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан, бүгінге дейін сақталып келе жатқан мәдени құндылығы. Қонақ келсе, шаңыраққа бақыт пен береке келеді деп есептеледі. Қазақы қонақжайлық пен дастарқан көрінісі – халқымыздың мәртебесі, рухани байлығының символы. Құдайы қонақ Құдайы қонақ – қазақ халқының қонақжайлылығының ерекше көрінісі. Қарапайым дала өмірінде, кең пейіл қазақтың үйіне кім келсе де, құшағын ашып қарсы алып, құрметпен күтеді, сыйлайды, ас ұсынады. Қонаққа арнайы сыбаға дайындалып, кейде ақсарбас қойын да соятыны бар. Қазақ үйіне келген кез келген адам – танымаса да, арнайы шақырылмаса да, "құдайы қонақ" деп есептеледі. Арнайы қонақ Қазақ халқының қонақжайлылық дәстүріндегі ерекше санат – арнайы қонақтар. Ата-бабаларымыз үйінде той жасаса да, соғым сойса да, маңызды іс-шараны бастаса да немесе алыс сапар алдында болсын, арнайы қонақ шақыруды дәстүрге айналдырған. Бұл қонақтар қонақжай шаңырақтың берекесі мен мерекесінің куәсі болуға, ерекше құрметке бөленуге арналған жандар. Қазақтар мұндай қонақтарға арнап ақсарбас қойын немесе көк қасқа тайын сою арқылы өзінің сый-құрметін көрсетіп, малдың басын тартып, құрметті дастарқанын жайып, бата жасатады. Мұндай арнайы шақырылған қонақтар қазақ кәдесінде үлкен орынға, ерекше мәртебеге ие болады. Бүгінгі арнайы қонақ Бүгінгі таңда да қазақтар арнайы қонақ шақыру дәстүрін ұстанып, оны жаңғыртып келеді. Қонақ күтуді жоғары құндылық деп санаған қазақтар әрбір қонағын ерекше сыйлап, қонақжайлылықтың жоғары мәдениетін сақтап, ата дәстүрін атқарып келеді және оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келеді.